|
Giriş :
Bilinen bir büyüklük ile aynı cinsten bilinmeyen bir büyüklüğün
karşılaştırılmasına ölçme denir.
Ampermetre :
Ampermetreler, elektrik akımının akım şiddetini (iletkenden geçen akım
miktarını) ölçen aletlerdir. Elektrik devresinde alıcıya seri
bağlanırlar. Alıcının akımı ampermetrenin içinden geçmesi gerekir. Ancak
ampermetre, geçen bu akımı ölçmeli fakat akımın geçişine bir zorluk
göstermemelidir. Bunun için ampermetrenin iç direnci çok küçük olmalıdır
(0-1 Ohm). Ampermetrenin iç direncinin küçük olması için bobini, kalın
kesitli iletkenden az sipirli olarak sarılır. Ampermetrelerin ölçüldüğü
değer I ile gösterilir ve A ile ifade edilir (I = 10A gibi ). Doğru akım
(DA) ölçen ve alternatif akım (AA) ölçen ampermetrelerin dışında hem DA
ve hem de AA ölçen ampermetreler de bulunmaktadır. Ampermetre devreye
bağlanırken DA veya AA ölçü aleti olması önemlidir. Demantmetreli
ampermetreler ile 15 dakika süre içinde çekilen en büyük ortalama akım
değeri görülebilir. ‹stendiğinde 5 veya 8 dakikalık periyotlarda
demantmetreli ampermetre yapılabilmektedir. ‹breli ampermetreden başka,
Elektronik (Dijital) ampermetreler de yapılabilmekte ve bunların
kullanım sahaları hızla çoğalmaktadır. Bu ampermetrelerde okuma hatası
yoktur ve kullanım özellikleri ibreli ampermetrelerde olduğu gibidir.
Ampermetreler kesinlikle devreye seri bağlanmalıdır. Paralel
bağlandıklarında yanar veya bozulurlar.
Voltmetre :
Bir elektrik devresinde alıcının yada devrenin gerilimini (potansiyel
farkı) ölçen aletlerdir. Voltmetreler, gerilimi ölçülecek alıcıya
paralel bağlanırlar. Voltmetre alıcıya paralel bağlandığından,
üzerlerinden bir akım geçer. Bu akımın küçük olması için iç
dirençlerinin çok büyük olması lazımdır. Ampermetrelere göre zıt olan bu
durumun sağlanması için bobinleri, ince kesitli iletkenden çok sipirli
olarak sarılır. Voltmetrenin ölçtüğü değer U harfi ile gösterilir ve
birimi V ile ifade edilir (U= 220 V gibi). Voltmetrelerin, DA
voltmetresi ve AA voltmetresi olmak üzere iki çeşidi vardır. Ayrıca hem
DA, hem de AA ölçülebilen voltmetreler mevcuttur. Voltmetreyi devreye
bağlamadan önce buna dikkat edilmelidir. ‹breli (analog )
voltmetrelerden başka, dijital voltmetreler de kullanılmaktadır. Dijital
ampermetrelerde olduğu gibi voltmetreler de uygulamada hızla
yaygınlaşmaktadır. Çünkü bunların okuma hatalarının olmaması yanında, az
yer kaplamaları ve zamanla maliyetlerinin azalması etkendir.
Voltmetreler devreye paralel bağlanırlar. Yanlışlıkla alıcıya seri
bağlanırlarsa alete bir zarar gelmez. Ancak devrede büyük bir direnç
oluşturacağı için alıcı düzenli çalışmaz.
Frekansmetre :
Frekans ölçen cihazlara frekansmetre adı verilir. Frekansmetreler, 1
saniyedeki saykıl sayısını gösterir ve birimi saykıl/saniye veya
Hertz’dir. Frekansmetreler frekans ölçülecek devreye voltmetre gibi
paralel bağlanır. Fazlar arası ya da faz nötr arasına bağlanacak şekilde
imal edilirler.
Ölçü Aleti Sınıfları :
Ölçü aletinin ölçebileceği en büyük değerde yapacağı hata oranının yüzde
olarak ifade edilmesidir.
0,1 - 0,2 Sınıfı:Ölçü aletleri yapımında kullanılan ölçü aletleri.
0,5 - 1 Sınıfı:Genellikle hareketli (seyyar) kullanılan ölçü aletleri.
1,5 - 2,5 Sınıfı: Endüstriyel ölçmelerde kullanılan tablo tipi ölçü
aletleri. |