Ölçü Aletleri

Giriş :
Bilinen bir büyüklük ile aynı cinsten bilinmeyen bir büyüklüğün karşılaştırılmasına ölçme denir.

Ampermetre :
Ampermetreler, elektrik akımının akım şiddetini (iletkenden geçen akım miktarını) ölçen aletlerdir. Elektrik devresinde alıcıya seri bağlanırlar. Alıcının akımı ampermetrenin içinden geçmesi gerekir. Ancak ampermetre, geçen bu akımı ölçmeli fakat akımın geçişine bir zorluk göstermemelidir. Bunun için ampermetrenin iç direnci çok küçük olmalıdır (0-1 Ohm). Ampermetrenin iç direncinin küçük olması için bobini, kalın kesitli iletkenden az sipirli olarak sarılır. Ampermetrelerin ölçüldüğü değer I ile gösterilir ve A ile ifade edilir (I = 10A gibi ). Doğru akım (DA) ölçen ve alternatif akım (AA) ölçen ampermetrelerin dışında hem DA ve hem de AA ölçen ampermetreler de bulunmaktadır. Ampermetre devreye bağlanırken DA veya AA ölçü aleti olması önemlidir. Demantmetreli ampermetreler ile 15 dakika süre içinde çekilen en büyük ortalama akım değeri görülebilir. ‹stendiğinde 5 veya 8 dakikalık periyotlarda demantmetreli ampermetre yapılabilmektedir. ‹breli ampermetreden başka, Elektronik (Dijital) ampermetreler de yapılabilmekte ve bunların kullanım sahaları hızla çoğalmaktadır. Bu ampermetrelerde okuma hatası yoktur ve kullanım özellikleri ibreli ampermetrelerde olduğu gibidir. Ampermetreler kesinlikle devreye seri bağlanmalıdır. Paralel bağlandıklarında yanar veya bozulurlar.

Voltmetre :

Bir elektrik devresinde alıcının yada devrenin gerilimini (potansiyel farkı) ölçen aletlerdir. Voltmetreler, gerilimi ölçülecek alıcıya paralel bağlanırlar. Voltmetre alıcıya paralel bağlandığından, üzerlerinden bir akım geçer. Bu akımın küçük olması için iç dirençlerinin çok büyük olması lazımdır. Ampermetrelere göre zıt olan bu durumun sağlanması için bobinleri, ince kesitli iletkenden çok sipirli olarak sarılır. Voltmetrenin ölçtüğü değer U harfi ile gösterilir ve birimi V ile ifade edilir (U= 220 V gibi). Voltmetrelerin, DA voltmetresi ve AA voltmetresi olmak üzere iki çeşidi vardır. Ayrıca hem DA, hem de AA ölçülebilen voltmetreler mevcuttur. Voltmetreyi devreye bağlamadan önce buna dikkat edilmelidir. ‹breli (analog ) voltmetrelerden başka, dijital voltmetreler de kullanılmaktadır. Dijital ampermetrelerde olduğu gibi voltmetreler de uygulamada hızla yaygınlaşmaktadır. Çünkü bunların okuma hatalarının olmaması yanında, az yer kaplamaları ve zamanla maliyetlerinin azalması etkendir. Voltmetreler devreye paralel bağlanırlar. Yanlışlıkla alıcıya seri bağlanırlarsa alete bir zarar gelmez. Ancak devrede büyük bir direnç oluşturacağı için alıcı düzenli çalışmaz.

Frekansmetre :
Frekans ölçen cihazlara frekansmetre adı verilir. Frekansmetreler, 1 saniyedeki saykıl sayısını gösterir ve birimi saykıl/saniye veya Hertz’dir. Frekansmetreler frekans ölçülecek devreye voltmetre gibi paralel bağlanır. Fazlar arası ya da faz nötr arasına bağlanacak şekilde imal edilirler.

Ölçü Aleti Sınıfları :
Ölçü aletinin ölçebileceği en büyük değerde yapacağı hata oranının yüzde olarak ifade edilmesidir.
0,1 - 0,2 Sınıfı:Ölçü aletleri yapımında kullanılan ölçü aletleri.
0,5 - 1 Sınıfı:Genellikle hareketli (seyyar) kullanılan ölçü aletleri.
1,5 - 2,5 Sınıfı: Endüstriyel ölçmelerde kullanılan tablo tipi ölçü aletleri.